आजदेखि जितिया पर्व सुरु : आज 'नहाय खाय' र 'माछ–मरुवा' विधि

न्यूज ब्यूरो, जनकपुरधाम । तराई मधेस लगायत मिथिलाञ्चलमा आजदेखि जितिया पर्व विधिवत रुपमा सूरु भएको छ ।

तराई मधेस सहित मिथिलाञ्चलमै बुधबार आमाहरुले नहाय खाय गर्दै माछ मरुवा (माछा र कोदोको रोटी) समेत खाएकी छन् । भारी पर्वको रुपमा प्रसिद्ध जितिया व्रत बस्नु अघि प्रथम दिन महिलाहरुले घिरौलाको पातमा भगवान् जितमाहन र दिंवगत पितृलाई प्रसाद चढाइ चिउरा दही र अमोट (पाकेको आँपको रसबाट तयार हुने खाद्य पदार्थ) खाएर पर्वको सुरुवात गर्दछ ।

जनकपुरधाम सहित ग्रामिण भेकमा समेत सोमबार सयौँ व्रतालु महिलाहरुले नजिकको तलाउ, पोखरी वा नदिमा स्नान गरेर जिमूतमाहनको कथा सुन्ने परम्परा रहिआएको छ ।

व्रत बस्नु अघिल्लो दिनमै व्रतालुले विभिन्न जलाशयमा स्नान गरी घिरौलाको पातमा पिना, सख्खर र तोरीको तेल चढाउने प्रचलन रहिआएको छ । देवतालाई चढाएकै तेल मध्येबाट आ९आफ्ना शाखा सन्तानलाई टाउकोमा दल्ने परम्परा छ ।

भोली (विहिबार) विहान ४ बजे नै उठेर व्रतालु महिलाहरुले घिरौलाको पातमा दही च्यूरा र सक्कर चढाउँदै आफ्ना सन्तानलाई खुवाउने प्रचलन रहिआएको छ ।

व्रतको पहिले दिन पूजापछि कोदोको रोटी, नुनीको साग र माछा खाने चलन छ । जितिया पूजन विधिअनुसार बिहान काग कराउनु भन्दा पहिल्यै व्रत बसेकी महिलाले अँगुठन सम्पन्न गर्नुपर्छ अर्थात् केही खानेकुरा ओठमा लगाउनुपर्छ ।

सन्तानको दीर्घ जीवन, पुत्र प्राप्ति तथा पारिवारिक सुख शान्तिका लागि मनाइने जितिया पर्वको धार्मिक सांस्कृतिक तथा तान्त्रिक महत्व समेत रहेको साँस्कृति विदहरुको कथन छ ।

ब्रतालुहरू व्रत प्रारम्भ गर्नुभन्दा पहिले सबेरै सूर्य उदाउनु भन्दा अघि नै पितृलाई झिमनीको पातमा दही, च्युरा लगायतका सामग्री चढाएर आफै पनि ग्रहण गरी पानी खाने चलन रहेको छ,जसलाई अँगुठन भनिन्छ। अँगुठन घरको अन्य सदस्यहरू समेत अगुँठन गर्ने गर्दछ ।

सोही वित्रिपश्चात व्रतालुको व्रत प्रारम्भ हुन्छ।

---

तस्विर : पत्रकार वीरेन्द्र रमण | जनकपुरधाम