उपभोक्ता समितिको उदाहरणीय काम : तटबन्ध निर्माणबाट बचेको पैसाले ग्राभेल

न्यूज ब्यूरो, सिरहा । सरकारी बजेटमा यहाँ हिनामिना र अनियमितता हुने विषय एउटा परिपाटी जस्तै बनिसकेको छ ।

विभिन्न निकायबाट प्राप्त बजेट उपभोक्ता समितिले चलाएको होस्, चाहे ठेकेदारले चलाएको होस्, सबैले व्यक्तिगत फाइदा खोज्छन् । र, कर्मचारी तथा सम्बन्धित निकायकै सेटिङमा बजेट रकममा व्यापक भ्रष्टाचार र अनियमितता गरिन्छ ।

तर, जनता सचेत भएपछि भ्रष्टाचार, कमिसन, ढिलासुस्ती र दलाल सबैको भागाभाग हुँदो रहेछ । यसको पछिल्ला उदाहरण हुन्, मिर्चैया नगरपालिका १० रतनपुरका स्थानीय ।

मिर्चैया नगरपालिका–१० स्थित घुर्मी खोलाले कटान गर्दै रतनपुर गाउँ प्रवेश गर्न थालेपछि त्यसलाई नियन्त्रण गर्न तटबन्ध निर्माणको लागि प्रदेशको भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयबाट २० लाख बजेट दिइयो । असार चढेपछि जनप्रतिनिधिले स्थानीयहरुलाई छलेर गुपचुप रुपमा उपभोक्ता समिति बनाई बजेट चलाउने प्रयास गरे ।

तर, त्यहाँका स्थानीयले वडाध्यक्ष रामचन्द्र मण्डलले गुपचुप रुपमा समिति बनाएको थाहा पाएपछि उनीहरु समितिको विरोधमा खडा भएर उत्रे । वडाध्यक्षले बनाएको समितिमा काम हुने ठाउँका स्थानीय नभई बाहिरका उनका निकट व्यक्तिहरु थिए । उनीहरु समिति परिमार्जनको लागि पहिला वडाध्यक्षलाई सुझाए ।

तर, सुनुवाई भएन । स्थानीय जनप्रतिनिधिले पहिला पनि गुपचुप रुपमा बजेट रकमको केहि रकमबाट काम गराएको र बाँकी रकम कुम्ल्याएको भन्दै उनीहरु अबदेखि चुप नबस्ने प्रण गरे । र, सुनुवाई नभएपछि स्थानीयहरु बाध्य भएर आन्दोलित नै भए ।

स्थानीयहरु आन्दोलित हुँदा पनि वडाध्यक्षले दश लाख बनिसकेकै समितिले चलाउने र दश लाख नयाँ समितिलाई चलाउन दिने बताए । तर, गाउँको काम यहाँका स्थानीयहरुले नै गर्नुपर्छ भन्दै स्थानीयहरु त्यसमा राजी भएनन् ।

स्थानीयको त्यो आन्दोलनले सम्बन्धित जनप्रतिनिधि र कर्मचारी झुक्न बाध्य भए । वडाध्यक्षले आफूले बनाएको समिति विघटन गर्ने बताएपछि आन्दोलन साम्य भयो । गठित उपभोक्ता समिति भंग गरियो र स्थानीयको माग बमोजिम स्थानीय सुनिल यादवलाई अध्यक्ष राखी स्थानीय सम्मिलित समिति बनाइयो ।

तैपनि वडाध्यक्षले पहिला दश लाखकै काम दिए । दश लाखको काम सकेपछि पछि थप गर्ने उनले बताए । नयाँ समितिले तीव्र रुपमा काम थाले । स्थानीयको माग अनुकुल त्यहाँका स्थानीयहरु नै समितिमा भएपछि कामको लागि गाउँका सबैले सघाए ।

दश लाखको काम निर्धारित समयभित्रै सम्पन्न गरे । त्यसपछि फेरि पाँच लाखको काम दिइयो । पहिलो चरणमा दिएको १० लाख र दोश्रो चरणमा ५ लाख गरि कुल १५ लाखबाट घुर्मी खोलामा तटबन्ध निर्माणको काम सम्पन्न भएको छ ।

तर, त्यहाँ तटबन्ध निर्माणको काम मात्रै भएन, सुशासन र पारदर्शीता के हो, रकमको महत्वको कति हुन्छ त्यसको उदाहरण पनि दिइयो । उपभोक्ता समितिले निर्माणको काम सम्पन्न भइसकेपछि शिर्षकसहितको खर्च विवरण स्थानीय समक्ष प्रस्तुत गरे । खर्च विवरण अनुसार, १५ लाख निकासा रकमबाट तटबन्ध निर्माणको काममा एक लाख रुपैयाँ बचेको देखाइयो ।

खर्च विवरण सार्वजनिक गर्न बसेको भेलामा उपभोक्ता समितिले बचेको रकम समाजमै कुनै काममा लगाउनुपर्ने प्रस्ताव गरे । तटबन्ध निर्माणको खुशी नबिर्सिदै स्थानीयहरुमा थप खुशी थपियो । भेलामा बचेको रकमले गाउँको बाटो ग्राभेल गरौं भन्ने कुरा आयो । वर्षायामको महिनामा सधैं हिलो भएर हिड्न बाध्य स्थानीयहरु सडक ग्राभेल गर्ने कार्यलाई अघि सारे ।

अहिले रतनपुर गाउँको विभिन्न बाटो र गल्लीमा त्यो रकमले ग्राभेल गरिँदैछ । बुुधबार तत्कालिन सपाका मिर्चैया नगरध्यक्ष रामदयाल यादव र तत्कालिन राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघका केन्द्रीय अध्यक्ष चिरञ्जीवी यादवले त्यहाँ भएको र हुँदै गरेको कामको ग्राउण्ड जिरोमा पुगेर स्थलगत अनुगमन गरेका छन् ।

अनुगमनमा पुगेका त्यहाँका स्थानीयसमेत रहेका जसपाका रामदयाल यादवले उपभोक्ता समिति र यहाँका स्थानीयको कामलाई नमुना र प्रशंसनीय बताए । ‘यहाँ भ्रष्टाचार गर्न खोजिएको थियो, तर सफल हुन दिएनौं,’ उनले भने, ‘आज यहाँका स्थानीयले देशले नै सिक्नुपर्ने पाठ दिएका छन् ।’ बजेट ल्याउन उनले नै पहल गरेका थिए भने स्थानीयको आन्दोलनमा पनि यादवले अगुवाई गरेका थिए ।

यता, स्थानीयहरुले आफूहरुसँग यहाँका जनप्रतिनिधिले विकास निर्माणको काममा पनि विभेद गरेको गुनासो पोखेका छन् । ‘राज्यलाई हामीले पनि कर तिरेका छौं, तर यहाँका जनप्रतिनिधिले त्यो सम्पतिलाई निजी बुझेर हिड्दैछन्,’ स्थानीय गुरुदयाल यादवले भने, ‘हामी यहाँका स्थानीय जनप्रतिनिधिको नजरमा कहिल्यै परेनौं, हामीसँग विभेद गरिँदैछ ।’

स्थानीय जनप्रतिनिध आएपछि रतनपुरमा हालसम्म कुनै काम नगरेको र आफूहरुलाई बाइकाट गरेर हिडेको गुनासो उनीहरुको छ ।

सम्बन्धित समाचार :

मिर्चैया : वडाध्यक्षले स्थानीयलाई छल्दै बाहिरका व्यक्ति राखेर बनाए उपभोक्ता समिति