काठमान्डौँमा रेस्टुरेन्टको मेनुमा 'गाईको मासु' को परिकार, उठयो कानुनी प्रश्न !

न्यूज ब्यूरो, काठमाडौं । कमाठमान्डौँ ठमेलस्थित एक रेष्टुरेन्टमा प्रतिबन्धित मानिने गाईको मासुसम्बन्धी परिकारको मेनु भेटिएपछि कानुनी तथा सामाजिक बहस सुरु भएको छ । पर्यटकीय तथा व्यापारिक केन्द्रका रूपमा परिचित ठमेलमा सञ्चालनमा रहेको Steaks & Sizzlers Thamel नामक रेष्टुरेन्टमा ‘बीफ’ उल्लेख गरिएका विभिन्न परिकारको मेनु सार्वजनिक भएको हो ।

रेष्टुरेन्टमा उपलब्ध मेनुमा ‘Beef Stroganoff’, ‘Beef Steak’ लगायतका परिकार उल्लेख गरिएको देखिएको छ । नेपालमा गाई राष्ट्रिय जनावर भएको तथा गाईको वध, ओसारपसार र मासु बिक्री–वितरण कानुनतः निषेध रहेकाले उक्त विषयले कानुनी प्रश्न खडा गरेको छ ।

नेपालको संविधानले गाईलाई राष्ट्रिय जनावरको मान्यता दिएको छ । [नेपाल कानून आयोग अन्तर्गतको मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ मा गाई वा गोरु मार्न, मार्न लगाउन वा त्यस्तो कार्यमा संलग्न हुन नपाइने स्पष्ट व्यवस्था गरिएको छ । संहिताको दफा २८९ अनुसार कसैले गाई वा गोरु मारेमा तीन वर्षसम्म कैद सजाय हुन सक्ने प्रावधान छ ।

कानुनविद्हरूका अनुसार गाईको मासु बिक्री, वितरण, भण्डारण वा व्यापारिक प्रयोजनमा प्रयोगसमेत फौजदारी अनुसन्धानको विषय बन्न सक्छ । सो रेष्टुरेन्टको मेनुमा 'बफ' शब्द पनि प्रयोग गरिएको हुनाले बीफ (गाईको मासु) भएको बुझिएको छ । मेनुमा गरिएको वर्णन अनुसार समेत सो गाईकै मासु प्रमाणित हुन्छ । मेनुमा राखिएको शब्दअनुसार गाईको मासु राखिएको हो ।

नेपालमा भैंसी तथा राँगाको मासु ‘बफ’ का रूपमा वैधानिक रूपमा बिक्री हुने भएकाले कतिपय अन्तर्राष्ट्रिय शैलीका रेष्टुरेन्टहरूले विदेशी ग्राहक लक्षित गर्दै ‘बीफ’ शब्द प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ । तर, उक्त रेष्टुरेन्टमा भने गाईको मासुको तस्विर र मेनु डिस्क्रीप्सनसहित उल्लेख गरिएको पाईन्छ । (Beef Stroganoff एक लोकप्रिय परिकार हो, जसको उत्पत्ति Russia मा भएको मानिन्छ। यो सामान्यतया: सानो टुक्रामा काटिएको गाईको मासु, मशरूम, प्याज, sour cream आधारित creamy sauce

सँग बनाइन्छ, र प्रायः noodles, pasta, rice वा mashed potato सँग खाइन्छ।)

जिल्ला प्रशासन कार्यालय तथा प्रहरी स्रोतका अनुसार यस्ता विषयमा उजुरी परेमा वा प्रमाण फेला परेमा खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभाग, प्रहरी र स्थानीय प्रशासनको संयुक्त अनुगमन हुन सक्छ । आवश्यक परे मासुको नमुना परीक्षणका लागि प्रयोगशालामा पठाइने व्यवस्था पनि रहेको छ ।

ठमेल विदेशी पर्यटकहरूको प्रमुख गन्तव्य मानिन्छ । यहाँ विभिन्न मुलुकका खानाका परिकार उपलब्ध गराउने रेष्टुरेन्टहरू सञ्चालनमा छन् । पछिल्लो समय अन्तर्राष्ट्रिय मेनुका नाममा कानुनी रूपमा संवेदनशील विषयहरू प्रवेश गर्न थालेको भन्दै केही सामाजिक तथा धार्मिक समूहले समेत चासो व्यक्त गरेका छन् ।

यस विषयमा Steaks & Sizzlers Thamel को आधिकारिक प्रतिक्रिया प्राप्त हुन सकेको छैन । काठमान्डौँ प्रहरी परिसर टेुकले यसबारे जानकारी लिने बताएको छ ।