विवाहपँचमी सुरु: आज नगरदर्शन, भोली फुलबारी लिला

न्यूज ब्यूरो, जनकपुरधाम । मधेशको उत्सवको रुपमा मनाइने विवाहपँचमी (vivahpanchami) को साता व्यापी विवाह पञ्चमी महोत्सव अन्तर्गत सोमबार पहिलो दिन आज नगरदर्शन कार्यक्रम हुने भएको छ ।

प्रत्येक वर्षझै यसपाली पनि दिउँसो जानकीलाई नगर दर्शन गराउने कार्यक्रम रहेको छ । भने भोली मँगलबार फूलबारी लिला (Fulbari lila)कार्यक्रम हुने भएको छ । मन्दिर नजिकै रहेको विवाहमण्ड (vivahmandap_Janakpur) मा फूलबारी लिला हुने जनाइएको छ ।

राम र सीताबीच एकान्तमा भेटघाट गराइने कार्यक्रमलाई फूलबारी लिला कार्यक्रम भनिन्छ । राम र सीताबीच पहिलो पटक बगैंचामा भेटघाट भएको पौराणिक कथाको आधारमा फूलवारी लिला कार्यक्रम गर्ने प्रचलन रहेको छ ।

मधेश मिथिलाको प्रसिद्ध मानिएको विवाह पञ्चमी महोत्सव जनकपुर दर्शन (Janakpur Darshan) कार्यक्रम सहित विधिवत रुपमा सुरु भएको हो । महोत्सव अन्तर्गत विवाह पंचमी महोत्सवलाई भव्यता प्रदान गर्नको लागि विभिन्न ७ दिने कार्यक्रमको आयोजना गरिने भएको छ।

विवाह पंचमी महोत्सवको पहिलो दिन जनकपुर नगर दर्शन र दोश्रो दिन फुलवारी लिला सम्पन्न गरिन्छ भने तेश्रो दिन धनुषयज्ञ , चौथो दिन तिलकोत्सव, पांचौ दिन मटकोर, छठौ दिन शुभविवाह (विवाहपँचमी) र सातौ दिन राम कलेवाको आयोजना गरिने छ ।

जनककी छोरी सीताको विवाह भएको दिनको स्मरणमा मिथिलावासीले गोस्वामी तुलसीदासद्वारा रचित रामायणमा भएको वर्णनअनुसार यसलाई विशेष महोत्सवका रुपमा मनाउने गरिन्छ ।

त्रेतायुगमा मिथिलाका राजा जनकले आफ्नी छोरी सीताको स्वयम्बरका लागि राखेका शिवधनुषलाई अयोध्याका राजा दशरथका छोरा रामले तीन टुक्रा पारेपछि मङ्सिर शुक्ल पञ्चमीका दिन राम र सीताको विवाह सम्पन्न भएको थियो ।

रामायण अनुसार जनकपुरधामको रङ्गभूमिमा आयोजना गरिएको सो स्वयम्बरमा ५६ कोटी देवताको उपस्थिति थियो ।

सीतालाई छोरी बहिनीका रुपमा मान्ने मिथिलावासी, महोत्सवमा देवीदेवताको शरिरको सहभागिता नभए पनि अदृश्य रुपमा उपस्थित हुने विश्वासले हर्ष र उल्लासका साथ प्रति छायाँ जन्तीको आगमनदेखि बिहेसम्म सहभागी हुन्छन् ।

महोत्सवमा हिन्दुका अतिरिक्त बौद्ध, शिख र इसाइलगायत अन्य धर्मावलम्बी पनि सामेल हुने गरेका छन् । महोत्सव मनाउने क्रममा मिथिलाको संस्कृति अनुसार जनकपुर नगर दर्शन, फूलवारी लिला, तिलकोत्सव, मटकोर, स्वयम्बर र विवाह संस्कार सम्पन्न हुने गर्छ ।

पौराणिक व्यवस्था अनुरुप राममन्दिरबाट बाजागाजा, झांकीसहित भगवान रामको प्रतिमालाई विशेषरुपमा निर्मित डोला सिंहासनमा राखी जनकपुर नगर परिक्रमा गर्दै रङ्गभूमिमा पु¥याइन्छ ।

त्यस्तै जानकी मन्दिरबाट सीतालाई विशेष सुसज्जित डोलामा राखी रङ्गभूमिमा लगिने प्रचलन छ ।