धर्म–सांस्कृतिक सहिष्णुतामार्फत सामुदायिक एकता कायम गरौँ

सम्पादकीय | जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका वडा नं. २० देवपुरा रुपैठामा गणेश मूर्ति विसर्जनको क्रममा हिन्दु र मुस्लिम समुदायबीच भएको झडपले हाम्रो समाजमा अझै पनि धार्मिक सहिष्णुता र आपसी समझदारी मजबुत बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ। सार्वजनिक स्ट्रीट लाइटमा झण्डा राख्ने विषयलाई लिएर सुरु भएको विवाद केही बेरमै झडपमा परिणत हुनु निकै दुःखदायी र चिन्ताजनक छ। यस्ता घटनाले सामाजिक सद्भाव, भाईचारा र बहुसांस्कृतिक सहअस्तित्वलाई क्षति पुर्याउने खतरा हुन्छ।

नेपाल एक बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुधार्मिक समाज हो । यहाँ हिन्दु, मुस्लिम, बौद्ध, किराँतलगायतका समुदायले शताब्दीयौंदेखि आपसी सद्भावका साथ जीवन बिताइरहेका छन्। तर साना–साना विवादलाई आधार बनाएर आपसी सम्बन्धमा दरार ल्याउनु हाम्रो सांस्कृतिक मुल्य र साझा पहिचानका लागि गम्भीर खतरा हो। गणेश विसर्जन वा ईद जस्ता धार्मिक पर्वहरू सामूहिक उत्सवका माध्यम हुन्, विवादका निम्ति होइनन्।

यस घटनामा दुवै समुदायले भावनात्मक आवेगमा आएर गल्ती गरेका छन्। सार्वजनिक सम्पत्तिमा कुनै पनि समूहको झण्डा राख्दा त्यसले अरू समुदायलाई असहज बनाउन सक्छ भन्ने बुझ्न जरुरी छ। अर्कोतर्फ, झण्डा हटाउने वा आफ्नो झण्डा राख्ने क्रममा विवाद गर्नु समाधान होइन। यी दुवै समुदायका युवाले आपसी संवादमार्फत साझा नियम बनाउन सकेको भए झडप हुने थिएन।

प्रहरी प्रशासनले तत्कालै स्थिति नियन्त्रणमा लिएको कुरा सकारात्मक हो। तर दीर्घकालीन समाधान भने समुदायकै आपसी समझदारी र सहिष्णुतामा निहित छ। स्थानीय सरकार, राजनीतिक दल, धार्मिक अगुवा र नागरिक समाज सबैले मिलेर सामुदायिक संवादका कार्यक्रम गर्नुपर्ने देखिन्छ। विद्यालयदेखि टोलस्तरमा धार्मिक सहिष्णुता र साझा पहिचानबारे सचेतना बढाउनु जरुरी छ।

हिन्दु र मुस्लिम दुवै समुदाय शान्तिप्रिय छन्। दुवैको संस्कृति, पर्व र परम्परा हाम्रो साझा धरोहर हो। यही धरोहरलाई जोगाउन हामी सबैले "तिम्रो धर्म तिम्रो, मेरो धर्म मेरो, तर हाम्रो समाज साझा" भन्ने भावनालाई आत्मसात गर्नुपर्छ।

धर्मले विभाजन होइन, एकता सिकाउँछ। हाम्रो बहुरंगी समाजको सुन्दरता भनेकै विविधतामा एकता हो। त्यसैले देवपुरा रुपैठाको घटनालाई हामीले चेतावनीको घण्टीका रूपमा लिँदै भविष्यमा यस्ता विवाद नदोहोरिने गरी समझदारी र मेलमिलापको बाटो रोज्नु आजको आवश्यकता हो।