मिथिला क्षेत्रमा 'राखी पर्व' को चहलपहल

न्यूज ब्यूरो |
महोत्तरी, ९ भदौ । महोत्तरी लगायत मिथिला क्षेत्रमा अहिले राखी बन्धन अर्थात (रक्षाबन्धन) पर्वको रौनक छ ।

साउन शुक्लपक्षमा शुरु हुनाकासाथै मिथिलाक्षेत्रका बजार र गाउँनगर बस्तीमा दिदीबहिनी र दाजुभाइबीच गाढा प्रेम दर्शाउने गीतका का साथ धून लगातार बजीरहेको छ।

सम्पूर्ण मिथिला क्षेत्रमा अहिले दाजुभाइको दिर्धाउ उमेरका लागि बखान गरिएका माङ्गलिक गीतका मीठो धुन गुञ्जिरहेका छ्न।भने प्रत्येकजसो गाउँ नगरपालिका र बस्तीमा रङ्गीबिरङ्गी राखी बेच्न राखिएका छन् ।

भने दिदीबहिनीहरु आफ्ना दाजुभाइको खोजीनिती गरिरहेका छन् । विवाह भएर गएका चेलीहरु मोबाइल फोन, चिट्ठीको र नेटका साधनबाट आफ्ना दाजुभाइ कहाँ छन् भन्ने पत्ता लगाएर राखी बन्धनमा आउने निम्तो दिने परिचालन छन् ।

त्यसैगरी अविवाहित चेली पनि कामविशेषले घर बाहिर रहेका दाजुभाइलाई सम्झँदै पूर्णिमाका दिन राखी बन्धनमा आउने निम्तो दिनमा तल्लीन छन् ।
दाजुभाइप्रति देखाइने प्रेम र पर्वको पूर्वतयारीले १५ दिन बितेको थाहै नपाइने गरेको पर्वका लागि राखी छान्न औरहीबजार पुगेकी औरहि(२ औरहीकी सुनिता यादव बताउँछिन् ।

आउने आइतबारका दिन मनाइने यस पर्वका लागि अहिले सिङ्गो मिथिला क्षेत्रको दिदीबहिनी नै उमङ्गित देखिदो छ ।
मिथिला क्षेत्रमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीच प्रेम, समर्पण र आपसी सम्बन्ध कहिल्यै नटुट्ने प्रतिबद्धता जनाइने यो पर्व यस क्षेत्रको महान् साँस्कृतिक पर्व रहेको मिथिला लोकसंस्कृतिका ज्ञाता बताउँछन् ।

बजारहाटमा आआफ्ना दाजुभाइलाई बाधिने राखी छान्न मिथिलानी ९मिथिलाका नारी० हरुको चहलपहल ह्वात्तै बढेको औरहीबजास्थित औरही को एक सरोकारबालाले बताए ।महोत्तरीसहितका मिथिलाक्षेत्रका चलचित्रघरले पर्वविशेषमा रक्षाबन्धन पर्वलाई दृष्टिगत गरी दाजुभाइ–दिदीबहिनीबीच प्रगाढ माया दर्शाउने गीत लगातार गुञ्जाइरहेको छ ।

सडकका चोकचोक र हाटबजारमा गुञ्जेका राखीपर्वका गीतले बटुवालाई समेत द्रवित बनाउने गरेको औरहिका वडा अध्यक्ष राजकिशोर चौधरीले बताउँछन् ।चेलीहरुले अहिलेदेखि नै राखी बाँधी दिएपछि दाजुभाइलाई ख्वाइने मिष्ठान्न परिकारबारे योजना बनाउन थालेको छ ।

यसैगरी दाजुभाइ पनि दिदीबहिनीसँग राखी बन्धन मा प्रयोजनका लागि केही दिनपहिले देखि नै आआफ्नो कामबाट फुर्सत मिलाउन लागेको देखिन्छ । घरबाट कामविशेषले टाढाटाढा रहेका दाजुभाइ छुट्टी मिलाएर घर फर्कने तयारीमा रहेका छ्न भन्ने गरिएको टेलिफोन संवादले चेलीहरु खुशीले दङ्ग देखिन्छन् ।

‘‘भैया पञ्जाव स राखी पावैन के लेल ऐवाक् निश्चित भेल’’ (दाजु, राखी पर्वका लागि पञ्जाबबाट आउने निश्चित भयो, रामगोपालपुर नगरपालिका–५ की १२५वर्षीया मधु कुमारीले खुशी व्यक्त गर्दै भनिन्, ‘‘आब राखी के जोगार मे लगैछि’’ (अब राम्रो राखी किन्ने छु ।

पर्वविशेषमा दाजुभाइ, दिदीबहिनीका लागि राखीको कारोवार गर्ने व्यापारी उत्तिकै व्यस्त देखिन्छन् । ग्राहकको रोजाइमा परेका राखीको डिजाइनको माग र त्यसको आपूर्ति अहिले आफ्नो मुख्य ध्येय रहेको व्यापारीको भनाइ छ ।

पर्व भोलि हुनका कारण रक्षाबन्धनका बिभिन्न डिजाइनको माग र आपूर्तिका कामले एकछिन फूर्सत नभएको रामगोपालपुरबजारमा राखी बिक्री गर्दै आएका रामशोभा साहले बताए ।

अघि सत्ययुगमा तीनै लोक (स्वर्ग, मत्र्य र पाताल)को अधिपति दानवराज बलिलाई उनका बहिनी गङ्गा र यमुनाले युद्धमा जानुअघि विजयको कामना गर्दै हातमा रक्षाबन्धन बाधिएको र युद्धमा बलिको जीत भएको सम्झनामा प्रत्येक वर्ष साउन शुक्ल पूर्णिमाका दिन दिदीबहिनीले आफ्ना दाजुभाइको सौर्य वृद्धिको कामना गर्दै राखी बाँधी दिने परम्परा बसेको मिथिला क्षेत्रमा जनविश्वासको धारण छ्न ।

पर्वविशेषमा यसअघि केही मनोमालिन्य रहेपनि दिदीबहिनीले निम्तो गरेपछि दाजुभाइ राखी बाधन पुग्ने गर्नाले चेली र माइती पक्षबीच सम्बन्ध सुधारमा समेत रहेको पर्वको विशिष्ट भूमिका हुने गरेको सरकारी सेवाबाट अवकाश लिएका औरही नगरपालिका(२का औरही बाशिन्दा ४७ वर्षीय दिनेश यादवले बताउँछन् ।

पर्वविशेषमा दिदीबहिनी नहुने पुरुष र दाजुभाइ नहुने मिथिलानीले नजीकका नाता खोजेर राखी बँधाउने परम्पराले यो साँस्कृतिक पर्वको महत्ता झनै बढी भएको औरहीको एक मिथिलाबासी बताउँछन् । पर्वमा दाजुभाइ भेट हुन नसक्ने टुङ्गो भएपछि आफ्ना दाजुभाइलाई खाममा राखी राखेर हुलाकमार्फत पठाउने चलन पनि बाक्लै देखिन्छ ।

पर्वमा ब्राह्मण पुरोहितले शास्त्रोक्त विधिबाट अभिमन्त्रित डोरा यजमानलाई बाँधी दिने परम्परा भए तापनि मिथिलामा भने मुख्य आकर्षण चाहिँ दिदीबहिनीकै हातबाट राखी बाँधिनु रहेको देखिन्छ । विगतमा मिथिला क्षेत्रका बासिन्दामा मात्र प्रचलनमा रहेको यो पर्व आपसी साँस्कृतिक घुलमिलले अब हिन्दू धर्मावलम्बी पर्वते समुदाय मात्र नभई इस्लाम धर्मावलम्बीमा पनि बाक्लै प्रचलनमा आएको छ ।

पर्वते समुदायका चेली र इस्लाम धर्मावलम्बी दिदीबहिनी पनि आपूमाले दाजुभाइ मानेकाहरुलाई राखी बाँधीदिन पर्वको तयारीमा लागिपरेको देखिन्छन् ।

पछिल्ला दिनमा यो पर्व हिन्दू धर्मावलम्बीको मानिँदै आए पनि समाजमा हुने देखासिकी र पर्वको रमाइलो तथा आत्मीय पक्षको आकर्षणले महोत्तरी जिल्लाका इस्लाम धर्मावलम्बी युवाले हिन्दू महिलालाई दिदीबहिनी बनाएर र इस्लाम धर्मावलम्बी चेलीले हिन्दू युवालाई दाजुभाइ बनाएर राखी बाधने प्रचलन बढ्दै गएको छ।