'जिल्लामै कोरोना विशेष अस्पताल बनाउ'

कोरोना भाइरसको संक्रमण बिस्तारलाई न्युनिकरण र नियन्त्रणका बिभिन प्रयास गर्दा गर्दै पनि कोरोना संक्रमणको दर घटनुको साटो बढदै जानू दुःखत कुरा हो।

रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि गरिएको प्रयासहरु मध्य अनिबार्य माक्सको प्रयोग , भौतिक दुरि ,कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ , क्वारेन्टाइन , आइसोलेशन, लकडाउन , कर्फ्यु , जाँच , प्रबेश निशेध जस्ता उपायहरु अपनाइरहेपनी किन बढिरहेको छ त ? यो सबैको चासोको विषय हो।

नियम त बन्यो । प्रचार त गरियो। तर दैनिक जिवनमा कतिको प्रयोग भएको छ सबैमा अबगत नै छ।भौतिक दुरिको पालाना ,भेला हुने प्रकृया,नजिकको साथिहरु सङ्ग भेटघाट हुदा अपनाउने सावधानीको अबस्था कस्तो छ बिचार गरौ ।

बजार जादा होस वा चाड पर्वको नाममा हामी कोरोना भाइरस बाट बच्नकोलागि बनाएको मापदण्ड पालना गरेका छौ या छैनौ । यदि हामी सचेत न हुने हो भने यो संक्रमण अझै बढने सम्भाबना देखिनछ।

रोग बढदै जादा कन्ट्याक्ट् ट्रेसिङ र जांच गर्न गर्हो हुँदै जान्छ तर गार्हो छ भन्दैमा छोड्दिने हो भने झन रोग बढनेछ। अहिले संक्रमण बढिरहदा यहि चुकिरहेको छौकी भन्ने आभाश हुन्छ।संक्रमितलाई जति छिटो पहिचान गर्न सक्यो त्यतिनै छिटो सक्रमण रोकन सफल हुनेछौ।

तिनै तहका सरकार र आम जनता कोरोना संक्रमण नियन्त्रणको लागि लागिपरेका छन् ।तर केही संकास्पद ब्यक्तीले गरेको सानो गल्तिले धेरै ब्यक्ती पीडित हुन सक्छ।

रोग बढदै जादा अस्पतालामा बेड नपाउनु स्वभाभिक हो अनि उपचरको लागि एक जिल्ला बाट अर्को अर्को जिल्ला जादा बाटोमै मृत्यु भएको उदाहरण पनि छ। एकातिर उपचारमा खटिएकालाई सुरक्षाको सामग्री लगायत अन्य आधुनिक सामग्रीको अभाब छ भनेर गुनासो सुनिदै छ अर्को तिर कोरोना नियन्त्रणको लागि रकम खर्च भएन भनेर भन्दै छ। तर आम जनता उपचार न पाएर , बेड खाली नभएर अकालमै ज्यान गुमाउनु परेको छ।

जनस्वास्थ्यले रोग रोकथामलाई जोड दिन्छ अर्थात कोरोना संक्रमण हुन नदिनकोलागि व्यबहार सुधार र परिवर्तनको वकालत गर्छ। यति गर्दा गर्दै पनि यदि कुनै पनि संक्रमण भयो भने चाडै उपचारको लागि प्रेरित गर्छ।

अहिले देखिएका चुनौतिहरुः

१ खुल्ला सिमाना भएकोले लुकिछिपी पनि प्रबेश गर्नु र आएपनी जनस्वास्थ्यको नियामको पालाना नगर्नु।
२ सहि तरिकाले माक्स प्रयोग , भौतिक दुरि कायम नगर्नु।
३ भेला, मेला,सामुहिक नाच गान ,बजारमा भिड भाड थोरै भएपनी भैरहनु।
४ कन्ट्याक्ट् ट्रेसिङ र जांच सोचेजस्तो धेरै नहुनु।
५ जिल्ला तहमै कोरोना संक्रमणको उपचार नहुनु, धेरै अस्पतालहरु रेफरल सेन्टर जस्तो बन्नु।
६ दक्ष जनशक्ति , तालिम,सामग्री,प्रोत्साहन र बजेटको अभाव हुनु वा उचित प्रयोग नहुनु।
७ जोखिम समुहको पहिचान र उपचार नहुनु ।

सामाधानकोलागि यी उपायहरु अपनाउन सकिन्छ।

१ आम जनता र सरोकारवाला जिम्मेवारी बन्ने।
२ होम आइसोलेशनमा रहदा पनि विशेष सावधानी अपनाउने ।
३ सरकारी तवरमा गुणस्तरिय आइसोलेसन जिल्लामै राख्ने वातावरण मिलाउने ।
४ कन्ट्याक्ट् ट्रेसिङमा जोड दिने, दक्ष जनसक्ती थपने ।
५ बढी जोखिम जिल्लाहरुमा जिल्लामै कोरोना उपचारकोलागि जोड दिने वा निजि अस्पतालसङ्ग सहकार्य गरि उपचार सुरु गर्ने।
६ अन्तरास्ट्रिय समाजिक संघ संस्थालाई कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ ,आइसोसोलेशन , कोरोना अस्पतालमा सहयोग गर्न आह्वान गर्ने ।
७ संसदीय बिकाश कोषको केही रकम अस्पतालमा लगाउने ।
८ फ्रीज भएर जाने शिर्षक बजेट अस्पतालमा लगाउन पहल गर्ने ।
९ संघ , प्रदेश , स्थानिय तहले स्वास्थ्यमा बजेट बढाउने र पारदर्शी तरिकाले खर्च गर्ने।

---

सुर्य नारायण चौधरी | लेखक कोशी हेल्थ एन्ड साइन्स क्याम्पस ,जनस्वास्थ्य संकायका प्राध्यापक हुन।