कोरोनामा सरकारले के चाहेको छ ?

नेपाल को सम्पुर्ण अस्तपताल हरुले जम्मा 5000 कोरोना संक्रमित लाई मात्र हेन्डल गर्न सक्छ। यश अनुसार यदि हेर्ने हो भने नेपाल मा 1 लाख 14 हजार जनसंक्याको निम्ति एउटा मात्र भेन्टिलेटर रहेको छ।

8 अप्रील 2020 मा My Republica भन्ने अंग्रेजी माध्यमको पत्रीका मा एउटा न्युज आउँछ जसले जनता को बिचमा ठुलै त्रास को माहोल बनाउँछ, जुनकी उचित नै हो।

हामी अहिले तेस्रो हप्ताको लकडाउनमा छौँ। लकडाउन, जुनकी हामी नेपालीको निम्ति कोरोनालाई परास्त गर्ने एक मात्र बाटो हो। स्वास्थ्य क्षेत्रका सरोकारवालाहरुको अनुसार नेपाल मा जम्मा 300 भन्दा कम भेन्टिलेटर सुचारु अवस्था मा छ, जसले गर्दा कोरोना महामारी सँग लड्न एकदमै कठिन हुनेछ।

उनीहरूले भने अनुसार देशमा पर्याप्त जीवन बचाउने भेन्टिलेटर मेसिन छैन, जुन सास फेर्न कठिनाई भएका कोभिड 19 बिरामीहरूलाई जीवित राख्न महत्वपूर्ण छ।

यद्यपि स्वास्थ्य र जनसंख्या मन्त्रालयले देशभित्र 600 भेन्टिलेटर रहेको दाबी गरेको छ - जस मध्ये काठमाडौं उपत्यकाका अस्पतालमा 400 र बाँकी भने स्वास्थ्य क्षेत्रका भ्याली बाहिरको विभिन्न अस्पतालहरुमा।

तर, केही सरोकारवालाहरूले सरकारी दाबीलाई गलत भनेर खारेज गरेका छन। उनिहरुका अनुसार देशमा करिब 360 वेंटिलेटर मेशिनहरु छन् र ती मध्ये 260 काठमाडौं उपत्यकामा छन्।

उनीहरुका अनुसार करिब 25 प्रतिशत जीवन रक्षक (भेन्टिलेटर) हरु काम गर्ने अवस्थामा छैनन् र यसले काम गर्ने भेन्टिलेटरको संख्या 263 भन्दा कममा ल्याएको छ। यदि उनीहरुलाई विश्वास गर्न सकिन्छ भने नेपालमा प्रति ११4,००० जनसख्यामा एउटा भेन्टिलेटर मात्र छ।

काठमाडौंको निजी अस्पतालका एक प्रवर्द्धकका अनुसार “देश अहिले खराब अवस्थामा छ। यहाँ पर्याप्त भेन्टिलेटर मेशिनहरू छैनन्, र सरकारले पनि निजी अस्पतालहरूलाई भेन्टिलेटर मेशिन आयात गर्न सहयोग गरिरहेको छैन।" महामारी सँग लड्न सरकारले भेन्टिलेटर मेसिनको आयातमा सहयोग पुर्‍याउनु पर्ने उनले बताएका छन।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) को अनुसन्धान अनुसार, कोविड 19 को संक्रमित 100 जना मध्ये 80 जनालाई घरमैं "सेल्फ क्वारेन्टाइन" मै निको हुनसक्छ भने बाँकी 20 जनालाई अस्पताल मा भर्ना गर्नुपर्ने हुन्छ। जस मध्ये 15 जनाको साधारण उपचार र बाँकी 5 लाई भेन्टिलेटर मा गम्भीर उपचार गर्नुपर्ने नौवत आउने गर्छ।

HAMS अस्पताल का संक्रामक रोगका विशेषज्ञ डाक्टर अनुप सुवेदीका अनुसार नेपाल महामारीको लागि तयार छैन। “यद्यपि सरकारले नयाँ भेंटिलेटरहरू ल्याए पनि मेशिनहरू सञ्चालन गर्न जनशक्तिको गम्भीर अभाव छ। त्यसकारण यसको प्रकोप रोक्न सरकारले अत्यन्त कडा परिश्रम गर्नु आवश्यक छ।"

उपलब्ध भेन्टिलेटर काठमाडौंको लागि पनि पर्याप्त हुँदैन। यदि त्यहाँ कुनै प्रकोप भयो भने देशले अवस्थालाई सम्हाल्न सक्षम हुने छैन, "सुवेदीले थपे, लगभग 5 प्रतिशत COVID-patients हरूलाई भ्यान्टिलेटर सहयोग चाहिन्छ किनभने भेन्टिलेटर ले तीव्र श्वासप्रश्वासको समस्या सिन्ड्रोम (ARDS) विकसित गर्दछन्।

सुबेदीले थप्दै भने, "हामीलाई बिस्तारै अधिक भेंटिलेटर मेसिन चाहिन्छ। र साथसाथै सरकारले पनि मेसिनहरू सञ्चालन गर्न चिकित्सकहरूलाई तालिम दिन अति आवश्यक छ ।"

यश तथ्यांकलाई मध्यनजर गर्दा, नेपालले 5,000 भन्दा बढी केसहरू सम्हाल्न सक्दैन। यदि देशले कूल 5,000 कोरोना संक्रमित भेटायो भने करिब 250 वटा केसहरुमा भेन्टिलेटर आवाश्यकत पर्न जान्छ।

नेपालमा निजी अस्पतालहरू र सरकारले सिंगापुर र जर्मनीबाट भेन्टिलेटर मेशिन आयात गरिरहेका छन्। "तर विश्वव्यापी भेन्टिलेटरको तीव्र अभाव छ, त्यसैले नेपाललाई नयाँ भेन्टिलेटरहरू भित्र्याउन गाह्रो हुने छ," निजी अस्पतालका एक प्रमोटरले रिपब्लिकालाई भनेका छन।


यसैबीच राष्ट्रिय इनोभेसन सेन्टरले काठमाडौं उपत्यकाका बिभिन्न अस्पतालहरूमा बिग्रेका भेन्टिलेटर मेशिनहरू मर्मत गर्ने काम गरिरहेको छ। केन्द्रका अध्यक्ष महाबीर पुनका अनुसार 12 जना इन्जिनियर हरुको साथमा उनीहरूले हाल उपत्यकाका चार अस्पतालमा मेशिनहरू मर्मत गरिरहेका छन्।

यति पत्रीका मा आएछ भने अब केहीँ अनुसन्धान हरु हेरौँ, यस बिकट परिस्थिति मा यदि लकडाउन खोलियो भने एक संक्रमित ब्यक्तिबाट 3 दिनमा 406 जना भन्दा बढि स्वस्थ्य ब्यक्ती संक्रमित हुनसक्छन भने यदि लकडाउन नै भइरह्यो भने एक संक्रमित ब्यक्तिले बढी भन्दा बढी 3 जनामा मात्र संक्रमण फैलाउन सक्ने सम्भावना हुन्छ। अत: यश तथ्यांकलाई मध्यनजर गर्दै सरकार आउँदो दिनमा अझैँ कडा भएर उभ्न सक्छन अर्थात प्रकोप अनियन्त्रित अवस्थामा भएकोले गर्दा नियन्त्रण मा नआउन्जेल सम्म लकडाउन बढन सक्ने पुर्ण सम्भावना छ।

तपाईं हामीले गर्न सक्ने भनेको यति मात्र हो कि, "घरमा बस्नुस, सोसल डिस्टेन्स बनाएर बस्नुस" किनभने, यदि तपाईं संक्रमित हुनुभयो र तपाईं बाट फैलिन गयो भने याद राख्नु होला 5000 भन्दा बढी बिरामी थेग्न सक्ने अवस्थामा छैन हाम्रो स्वास्थ्य ब्यबस्था।

यो रिपोर्ट गर्दाको अवस्था, 9 अप्रील दिनको 10 बजेको समय सम्म विश्वमा जम्मा 15,18,773 जना संक्रमित भेटेका छन जस मध्ये 88,505 को मृत्यु भैसकेको छ, 3,30,589 जना उपचार गराएर निको भई घर फर्किसकेका छन भने लगभग 48,000 जना कृटिकल अवस्था मा छन।

अहिलेको यश अवस्थालाई मध्यनजर गर्दा, विश्वकै निम्ति यो हप्ता निर्णायक रुपमा छ।

साथै नेपाल सरकारले विभिन्न संघसंस्था हरुको साथमा जनताको आवश्यक्तालाई मध्यनजर गर्दै राहत का विभिन्न प्याकेजहरु पनि ल्याएको देखिन्छ भने विभिन्न गापा-नपा-उप तथा महानगरपालिका हरुमा घर सम्म सामान पुर्याईदिने विभिन्न पसलहरु छन। ईन्टरनेट तथा टेलिफोन को उचित प्रयोग गरि, आवश्यक सामानहरु ल्याउन सकिन्छ।

अत: आफ्नो र आफन्तको ख्याल राख्नुस। आफू पनि सुरक्षीत बस्नुस आफन्तलाई पनि सुरक्षीत राख्नुस।