रौतहट जिल्ला सुरक्षा समितिको निष्कर्ष : भारतीय बाँधकै कारण डुवान

न्यूज ब्यूरो, रौतहट । रौतहटको इशनाथ नगरपालिकासँग जोडिएको सिमावर्ती क्षेत्रमा भारतले अन्तरराष्ट्रिय नियमको उलंघन गर्दै बाँध बनाउदा नेपाली भूमि डुवानको चपेटामा वर्षेणी परिरहेको निष्कर्ष जिल्ला सुरक्षा समितिले निकालेको छ ।

२०६४ सालदेखि लिएर २०६६ सालसम्म भारत सरकारले लाल बकैया नदीको पश्चिमी बाँधलाई जोडेर एकतर्फी रुपमा करिव तिन किलोमिटरमा बनाइएको करिव १५ फिट अग्लो बाँधका कारण प्रत्येक बर्ष इशनाथ नगरपालिकाको औरैया, वैरिया र बन्जरहा डुवानको चपेटमा परी करोडौंको क्षति वेहोर्नुपरेको निष्कर्ष जिल्ला सुरक्षा समन्वय समिति रौतहटले निकालेको हो ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी किरण थापा, सशस्त्र प्रहरीका प्रदेश नम्वर २ का प्रमुख डिआइजी राजु अर्याल, सशस्त्र प्रहरी ११ नम्वर गणका एसपी रोविनराज कर्ण्जित र राष्ट्रिय अनुसन्धानका एसपी अभिनय सिंह सहितका पदाधिकारीहरु उक्त स्थानको स्थलगत अध्ययन गरेर दशगज्जा क्षेत्र मिची बनाइएको बाँधबाट नै नेपाली भु भाग बर्षेणी डुवानमा परिरहेको निष्कर्षमा पुगेका छन् ।

असार २७ र २८ गते आएको विनाशकारी ठूलो बाढीको पानी उक्त क्षेत्रमा जम्दा करिव एक महिना सम्म इशनाथ नपाको औरैया, बन्जरहा पूर्ण रुपमा डुवानमा परेका थिए । बाढीका कारण भारतीय बाँध भत्किने खतरा बढेपछि भारत सरकारबाट रातारात सिमेन्टको र माटोमा केमिकलको प्रयोग गरी बोराले बाँध मर्मत गर्दा नेपाली भुभाग थप जोखिममा परेको इशनाथ १ बन्जरहाका वडाध्यक्ष विगु व्यासले बताए ।

भारतीय पक्षले बाँध मर्मत गरिरहेको सुचना जिल्ला प्रशासन कार्यालय रौतहटलाई गराएपछि पिलर नम्वर ३४७ नजिक सम्म मर्मत गर्दै जाँदा विहार पुर्वी चम्पारणका डिएम संग कुरा गरेर मर्मत कार्य रोक्न लगाएको जानकारी दिदै प्रमुख जिल्ला अधिकारी किरण थापाले पटक पटक भारतीय अधिकारीलाई सिमाको उलंघन नगर्नुस भन्दा पनि उनीहरुको कार्य रोक्न नसकिएको बताए । जव सशस्त्र प्रहरीको डिउटी पिलर नम्वर ३४७ मा राखिएपछि उनीहरु उक्त स्थान भन्दा अघि नबढेको बताए ।

अन्तरराष्ट्रिय सिमा कानुन अनुसार दश गज्जा क्षेत्रको ३० फिट दायाँ बाँया कुनैपनि स्थायी संरचना बनाउन नपाउने र त्यसपछि दुवै देशको सहमती लिएर मात्रै निर्माण कार्य गर्ने स्पष्ट प्रावधान भएपनि इशनाथ नपा क्षेत्रमा एकतर्फी रुपमा सिमा मिचेर बाँध बनाइयो, त्यसलाई रेखाँकन तथा नापनक्सा गर्नका लागि गृह मन्त्रालयमा पत्राचार हिजो गरिएको तथा सिमाको यथार्थ जानकारी समेत गराएको हुँदा मन्त्री स्तरिय भारतीय सरकार समक्ष कुरा गरेर समस्या समाधान गर्नु नेपाल सरकार अघि बढ्नु पर्ने उनले बताए ।

सिमाको दशगज्जामै स्थायी प्रकृतिका घर गोठ बनाएर पशुचौपाया राख्ने गर्दा कपितय स्थानमा धेरै सिमा मिचिएको भएपनि बास्तविक सिमा कहाँ हो भने नाप नक्सा हुनुपर्नेमा प्रजिअ थापाले जोड दिए । भारतीय बाँधका कारण बन्जरहाका जनताहरु बाढीको पानीको मुहान थुनिदा निकै सास्ती खेप्नु परेका जनताहरु अब नेपाली भु भागमा रहेको बकैया नदीको बाँध हटाउन समेत माग उठाउदा त्यत्रो भौतिक सम्पदा एवं लगानी भएकोलाई हटाउन कसरी सम्भव होला ? भारतीय बाँधमै पानी निकासको उचित व्यवस्थापन भएमा मात्रै दिर्घकालिन समस्या समाधान हुने उनले बताए ।