प्रदेश २ः यी चिनि मिलको कारण स्थानीयको नरकिय जीवन, पलायन हुने स्थिति

न्यूज ब्यूरो, सर्लाही । प्रदेश नम्बर २ को सर्लाहीको हरिवानस्थित संचालित ईन्दु शंकर चिनि उद्योगको चरम लापरवाहीको कारण स्थानिय नागरिकहरु नरकिय जिवन बिताउन बाध्य हुदै आएको छ ।

चिनि उद्योगबाट निस्कने हानिकारक रसायन, धुलो धुवाँ र दुर्गन्धको वैज्ञानिक व्यवस्थापन नगर्दा आम नागरिकहरु चिनि क्षेत्रबाट पलायन हुन सक्ने स्थितिमा समेत पुगेका छन ।

चिनी उधोगबाट निस्कने हानिकारक रसायन, दुर्गन्ध र धुवाँ धुलो कारण समस्यामा परेका स्थानीयवासीले दुर्गन्ध नियन्त्रण आन्दोलन परिचालन कमिटी गठन गरेर आन्दोलन शुरु गरेका छन ।

चिनि मिलको प्रदुषण र दुर्गन्धबाट आतांकित बनेका आम नागरिकहरु समस्या समाधानको लागि माग राख्दै पटक पटक आन्दोलन गर्दै आएका छन ।

तर स्थानिय सरकार समस्या समाधानका लागि उद्योगलाई कडा कार्वाही गर्नुको साटो उद्योगकै पक्षपोषण गर्दै आएका कारण बर्षोदेखि समस्या समाधानका लागि पटक पटक गरिएको सहमति कागजमै सिमित हुदै आएका छन ।

चिनि मिलबाट निस्कने हानिकारक रसायन र दुर्गन्ध कारण हामीहरु नरकिय जिवन बिताउन बाध्य हुदै आएको स्थानिय ईन्द्र बहादुर बाईबा ले गुनासो गरे । अमरावती र प्रेस मलबाट निस्कने हानिकारक रासायन र दुर्गन्धका कारण घरवरिपरीको वातारण प्रदुषित र दुर्गन्धित भएका कारण छिमेकीहरु समेत घरमा आउन छाडेको बताए ।

उद्योगबाट आउने धुलो धुवाँका कारण सबै परिवार मिलेर रमाईलो वातावरण पेटभरी खाना खाएको बर्षो भएको बताए । चिनि मिलको दुर्गन्धित पानीको कारण दिउसो झिंगा ले दुख दिएको र राती लामखुटेले सुत्न नदिएको गुनासो गरे ।

मिलकै कारण आधा दर्जन भन्दा बढी परिवार यहाँबाट विस्थापित भएका छन, यहाँ कोही बस्न नचाहेका कारण जमिनको भाउ पनि ओरालो लागेका छन, हामीले जमिन बेचेर भएर पनि अन्यन्त्र जान्न खोज्दा जमिन समेत बिक्री हुन नसकेका छन ।

वातावरण प्रदुषण र दुर्गन्धले बालबालिकाहरुमा गम्भीर प्रकृतिको रोग लाग्ने चिन्ताले हामीलाई दिनरात सताईरहेको छन । समस्या समाधानका लागि पटक पटक सम्बन्धित निकाय कहाँ हारगुहार लगाएपनि समस्या समाधानका लागि कुनै किसिमको कदम नचालेको बताउदै गुनासो लिएर जादाँ बर्षोदेखि आश्वासन बाहेक केही नपाएको दुख पोखे ।

हामीले समस्या समाधानका लागि २०७६ साल माघ १९ गते देखि चरणबद्व आन्दोलन सुरु गरेको चिनि उद्योग दुर्गन्ध नियन्त्रण आन्दोलन परिचालन कमिटी को सदस्य सुरेश भट्टराई ले बताए ।

माघ २५ गते हरिवन नगरपालिकाको प्रमुख, उपप्रमुख, वडाअध्यक्ष, प्रदेश सांसद, प्रजिअ, एसपि, आन्दोलनकारी समितिको प्रतिनिधिहरु रोहरवरमा समस्या समाधान हुने गरी सहमति भएको थियो ।

चिनि मिलबाट निस्कने हानिकारक रसायन, धुवाँ धुलो र दुर्गन्धको उचित र वैज्ञानिक व्यवस्थापनका लागि उद्योग साहु राजेश केडिया, छोरा सुमित केडियाले सहमतिमा हस्ताक्षर र समयमा समस्या समाधानको लागि प्रतिबद्वतता समेत गरेका थिए तर सहमति भएको एक बर्ष वित्न लाग्दा पनि समस्या समाधानका लागि आलटाल गर्नुको साथै प्रदुषण झन बढाएको आरोप समेत लगाए ।

हरिवन नगरवासीहरु पिडित रहेका छौ । समस्या समाधानका लागि बर्षेनि आउने सहमति गर्ने र जाने गरेका छौं तर समस्या समाधान नभएको आन्दोलन परिचाल कमिटीको अध्यक्ष अंजना कडरियाले बताए ।

चिनि मिलले नगरवासीहरुको स्वास्थ माथि खेलवाड गर्दै पटक पटक सम्झौता गरेपनि कार्यन्वयन नगरेको आरोप समेत लगाए । समस्या समाधानका लागि स्थानिय निकाय उदासिन र चिनि उद्योगकै पक्षपोषण गर्दै आएको कारण समस्या विकराल रुप लिएको बताए।

चिनि मिलको निस्कने हानिकारक रासायन, प्रदुषण र दुर्गन्धको वैज्ञानिक व्यवस्थापनका लागि हाम्रो अग्रजहरु गत वि.सं. २०५६ साल देखि नै आवाज उठाउदै आएको र हामी पनि विगत दुई बर्ष देखि आन्दोलन परिचालन कमिटि बनाएर नै समस्या समाधानका लागि पटक पटक अहारगुहार र दबाबमूलक कार्यहरु गर्दै आएपनि सम्बन्धित उदासिन रहेको गुनासो गरिन ।

हामी स्थानियवासी, उद्योगको प्रतिनिधि, जनप्रतिनिधिहरु लगायत व्यक्तिहरु बस्छौं । यसको जरो के हो रु यसको समस्याको के हो रु समस्या पता लगाएर तुरुन्त्तै समस्या समाधानको लागि सबैतिरबाट यसलाई दबाबमूलक ढंगले हामी अगाडी बढाउने र समस्याको दीर्घकालिन समाधानको गर्ने प्रयासमा जाने हरिवन नगरपालिकाको मेयर मेनुका पौडेलले बताईन ।

चिनि मिलबाट निस्कने दुर्गन्धले हरिवन नगरपालिका वासिन्दाहरु मुख्यत चिनि मिल आसपास क्षेत्रका सर्वसाधारणहरु सास्ती खेप्दै आएको र बर्षेपिच्छे गरिएको सम्झौता कागमै सिमित देखिएको हो ।

राम्रो स्वास्थका लागि स्वच्छ हावापानी र सुरक्षित वातावरणको आवश्यकता छ, उद्योगको लापरवाहीको कारण नागरिकहरु क्यान्सर जस्तो जटिल प्रकृतिको रोगबाट ग्रसित हुदै आएका छन ।

उधोगले फैलाएको दुर्गन्धका कारण वालबालिका ज्येष्ठ नागरिमा वाक वाकी लाग्ने रिगंटा लाग्ने ,खाना मन नलाग्ने, झिंगा र लामखुट्टेको अत्यधिक बृद्धि, झिंगाका कारण आफनो करेसाबारिमा उत्पादित हरियो तरकारी समेत खान नसकिने अवस्थाको निर्माण भएको, चिनि मिलबाटै निस्केको हानिकारक रसायनका कारण बोटविरुवा, पशूपंक्षीमा नकरात्मक असर पर्नु , वरिवरी बसोबास गर्ने नागरिकहरुमा रुघा, खोकी, छाला तथा स्वासप्रश्वास सम्बन्धि विरामीहरुको संख्या दिनप्रतिनि बढनुको साथै विवाह भोज भतेर समेत रोकिनु पर्ने जग्गा जमिनको भाउँ घटने जस्ता समस्याहरु समेत स्थानिय स्तरमा सृजना भएको छ ।

राम्रो स्वास्थ्यका लागि स्वच्छ हावा पानी आवश्यक छ । नेपालको संविधानले पनि स्वच्छ वतावरणमा बाँच्न पाउने कुरालाई मौलीक हकको रुपमा सुनिश्चित गरेको बेलामा उधोगले स्थानीय नागरिकको स्वास्थ्यको ख्याल नगरि मुनाफा आर्जन गर्ने र संविधानले गरेको व्यवस्था गरेको कानुनको विपरीत उद्योग संचालन गर्दै आएको छ ।