भगवानको नाममा चन्दा, अर्केस्ट्रामा तमासाः धर्म कि पाखण्ड ?

मधेशमा भगवानको पूजा गर्ने नाममा मोटो रकम चन्दा उठाउने र त्यही रकमबाट रातभरि अश्लील गीत तथा नृत्यसहितको अर्केस्ट्रा आयोजना गर्ने प्रवृत्तिमाथि अब गम्भीर प्रश्न उठाउनैपर्छ । धार्मिक आस्थाको आवरणमा मनोरञ्जनको बजार चलाउनु धर्म हो कि आस्थाको दुरुपयोग ?

धर्मले मानिसलाई सदाचार, संयम, करुणा र नैतिकताको बाटो देखाउनुपर्ने हो । तर पूजाको नाममा चन्दा उठाउने, सामाजिक दबाब सिर्जना गरेर रकम सङ्कलन गर्ने अनि कार्यक्रमको मुख्य आकर्षण अश्लील प्रस्तुति बनाउने कामले धार्मिक मूल्य र सामाजिक मर्यादामाथि प्रश्न खडा गर्छ ।

सङ्गीत र नृत्य आफैँमा गलत होइनन् । मधेशको लोकसंस्कृति, भजन, कीर्तन र परम्परागत नृत्य हाम्रो सम्पदा हुन् । समस्या तब हुन्छ, जब धार्मिक कार्यक्रमको नाममा चन्दा उठाइन्छ, तर वास्तविक प्राथमिकता भगवानको आराधना नभई उत्तेजक मनोरञ्जन बन्छ । यदि उद्देश्य अर्केस्ट्रा आयोजना गर्नु हो भने त्यसलाई सुरुदेखि नै स्पष्ट भनियोस् । मनोरञ्जनको नाममा सहयोग माग्नु र धार्मिक प्रयोजन देखाएर रकम उठाउनु एउटै कुरा होइन ।

धार्मिक समितिहरूले चन्दाको आय–व्यय विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्छ । कति रकम उठ्यो, कहाँ खर्च भयो र धार्मिक कार्यमा कति लगानी गरियो भन्ने जानकारी दाताले पाउनुपर्छ । हिसाब माग्नु धर्मविरोध होइन, जवाफदेहिताको माग हो । चन्दा स्वेच्छिक सहयोग हो, सामाजिक दबाबमा रकम असुल्ने माध्यम होइन ।

स्थानीय समाज, धार्मिक अगुवा, बुद्धिजीवी र नागरिकले पनि यस्ता अभ्यासमाथि प्रश्न उठाउनुपर्छ । धार्मिक स्वतन्त्रताको सम्मान हुनुपर्छ, तर त्यसको आवरणमा हुने अपारदर्शिता र आस्थाको दुरुपयोगलाई छुट दिन मिल्दैन ।

भगवानको नाममा उठाइएको रकम गरिबको उपचार, विद्यार्थीको शिक्षा, मन्दिर संरक्षण वा सामाजिक सेवामा पनि खर्च गर्न सकिन्छ । धर्मको सफलता रातभरि भीड जम्मा गर्नु, महँगो अर्केस्ट्रा बोलाउनु वा ठूलो रकम खर्च गर्नुमा होइन, समाजमा सदाचार, सद्भाव र सेवाको भावना बढाउनुमा छ ।

भगवानको नाम पवित्र छ भन्दैमा त्यो नाममा गरिने हरेक काम पवित्र हुँदैन । पूजाको नाममा चन्दा उठाएर अश्लील मनोरञ्जनको बजार चलाउने प्रवृत्तिलाई धार्मिक आस्थाको आवरणमा लुकाउन मिल्दैन ।

धर्मलाई पाखण्डबाट, संस्कृतिलाई विकृतिबाट र आस्थालाई व्यापारबाट जोगाउने हो भने मधेशले अब मौन बस्ने होइन, विवेकपूर्ण प्रश्न गर्ने साहस गर्नुपर्छ ।